2026-06-10 244 جار خوێنراوەتەوە

له‌ ئێران ناكۆكى له‌سه‌ر ئه‌و پاره‌یه‌ دروستبووه‌ كه‌ هێشتا ئه‌مریكا نه‌یگه‌ڕاندووه‌ته‌وه‌

له‌ كاتێكدا ئێران له‌ژێر قورسترین گه‌مارۆى ئابوریدایه‌، سه‌رۆكی بانكی ناوه‌ندی ئه‌و وڵاته‌ مه‌رج بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی ملیاره‌ها دۆلاری سڕكراو دیاری ده‌كات، هۆشداریش له‌ داڕمانی كه‌رتی خزمه‌تگوزارییه‌كان ده‌دات.

عه‌بدولناسر هیممه‌تی، سه‌رۆكی بانكی ناوه‌ندیی ئێران ڕایگه‌یاند، ئه‌و پارانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات سڕكراون موڵكی بانكی ناوه‌ندین.

به‌وته‌ى هیممه‌تى ئه‌و پاره‌یه‌ بۆ نه‌وتى فرۆشراو ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه‌، به‌ڵام به‌هۆى گه‌مارۆكانه‌وه‌ پاره‌كه‌ نه‌گه‌ڕێنراوه‌ته‌وه‌ و حكومه‌تیش به‌ ناچارى قه‌رزى له‌ بانكى ناوه‌ندیی كردووه‌.

سه‌رۆكى بانكى ناوه‌ندیی ئێران دووپاتى كرده‌وه‌، له‌ ئه‌گه‌ری ئازادكردنی 22 ملیار دۆلاره‌ سڕكراوه‌كه‌، ده‌بێت ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ ڕاسته‌وخۆ بۆ خه‌زێنه‌ی بانكی ناوه‌ندی بگه‌ڕێته‌وه‌ نه‌ك حكومه‌ت.

سه‌باره‌ت به‌ دۆخی دارایی ئێران، سه‌رۆكی بانكی ناوه‌ندی ئاماژه‌ی به‌وه‌ كرد، ئابووریی وڵاته‌كه‌ ته‌نانه‌ت پێش ده‌ستپێكی جه‌نگیش ڕووبه‌ڕووی ئاسته‌نگی گه‌وره‌ بووه‌ته‌وه‌، به‌ڵام ئێستا فشاره‌ داراییه‌كان بۆ دابینكردنی مووچه‌ و خه‌رجییه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان گه‌یشتوونه‌ته‌ لووتكه‌.

ئاماژه‌ی به‌وه‌ش كرد بانكی ناوه‌ندی به‌ ناچاری هاوكاری حكومه‌ت ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگری له‌ داڕمانی ته‌واوه‌تیی كه‌رتی خزمه‌تگوزارییه‌كان بكات، هه‌رچه‌نده‌ هه‌وڵی پاراستنی سه‌ربه‌خۆیی خۆشیان ده‌ده‌ن.

ئه‌م لێدوانه‌ى سه‌رۆكى بانكى ناوه‌ندیی ئێران له‌كاتێكدایه‌، ئێران له‌ژێر گه‌مارۆیه‌كی قورسى ده‌ریایی و ئابووریی ئه‌مریكادایه‌. به‌رپرسانی تاران له‌ هه‌وڵی به‌رده‌وامدان له‌ ڕێگه‌ی دانوستانه‌كانه‌وه‌ ده‌ستیان به‌و پارانه‌ بگات كه‌ له‌ بانكه‌كانی جیهاندا سڕكراون.

 به‌پێی ڕاپۆرته‌كانی ئاژانسی ڕۆیته‌رز و ڕۆژنامه‌ی فاینانشیاڵ تایمز، كۆی پاره‌ سڕكراوه‌كانی ئێران له‌ نێوان 100 بۆ 120 ملیار دۆلاردایه‌.

 

  • تره‌مپ چاو ده‌بڕێته‌ نه‌وت؛ عێراق و ئه‌مریكا به‌ به‌های تریلیۆنێك دۆلار 18 رێككه‌وتننامه‌ ئیمزا ده‌كه‌ن

  • توركیا و عێراق ڕێككەوتن لەسەر ئەو بۆرییە دەكەن كە بە باشور و باكوری كوردستاندا تێدەپەڕێت

  • لە نێوان مەقاسە و نەبوونی کاشدا؛ فەرمانبەرانی کوردستان باجی درێژەکێشانی کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا دەدەن

  • هه‌ر جاره‌ و 500 ملیۆن دۆلار؛عێراق ده‌ستیكرده‌وه‌ به‌ وه‌رگرتنى دۆلارى كاش له‌ ئه‌مریكا

  • وەفدێکی دیوانی چاودێریی دارایی عێراق زیاتر لە هەفتەیەکە لە هەولێرن؛ بەغداد متمانەی بە خەرجییەکانی هەرێم نییە؟

  • به‌راوردى نرخى به‌نزین له‌ هه‌رێمى كوردستان و وڵاتان

  • په‌تى درۆ كورته‌؛ وه‌زاره‌تى دارایى هه‌رێم: پرسى مووچه‌ به‌لاى وه‌فدى هه‌رێمه‌وه‌ لاوه‌كى بووه‌

  • وردەكاری هەڵمەتی بەرەبەیان؛ تائێستا چەند پارە و سامانی لێپرسراوان و پەرلەمانتاران دەستی بەسەردا گیراوە

  • داهاتی حەوت ساڵی ڕابردووی باج له‌ هه‌رێمى كوردستان؛ زیاتر لە پێنج ترلیۆن و 400 ملیار دینار بووە

سەرەکی