2026-07-12 427 جار خوێنراوەتەوە

ئه‌ردۆغان ده‌یه‌وێت سیستمى سه‌رۆكایه‌تى له‌ ده‌ستوورى نوێى توركیا بگۆڕێت

ئاماژه‌ى نوێ ده‌ركه‌وتوون كه‌ ده‌ستوورێكى نوێ بۆ توركیا بنووسرێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش له‌ چوارچێوه‌ى هه‌وڵه‌كانى ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رۆك كۆمارى توركیایه‌، تا بتوانێت هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى 2028 بباته‌وه‌ و به‌پێى ئه‌م ده‌ستووره‌ ناتوانێت ببێته‌وه‌ به‌ سه‌رۆك جارێكى تر.

هه‌رچه‌نده‌ قسه‌و باسه‌كان زیاتربوون له‌باره‌ى ئه‌وه‌ى ناتوانرێت هه‌ندێك له‌ مادده‌كانى ده‌ستور بگۆڕدرێت، به‌ڵام محه‌مه‌د ئۆچووم یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ ڕاوێژكارانى یاسایى سه‌رۆكایه‌تى توركیا باس له‌ ده‌رچه‌یه‌ك ده‌كات به‌بێ ئه‌وه‌ى چاوه‌ڕوانى ده‌ستوور بكه‌ن، له‌ ڕێگه‌ى نوێكردنه‌وه‌ى هه‌ڵبژاردن به‌ ڕه‌زامه‌ندى 360 په‌رله‌مانتار له‌ كۆى 600 په‌رله‌مانتار.

ئۆچووم كاتى هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ى به‌ نیسانى 2028 دیاریكردووه‌، نه‌ك ئایارى هه‌مان ساڵ، به‌ڵام هێشتا بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ش ئه‌ردۆغان كاتێكى زۆرى ده‌مێنێته‌وه‌ له‌ سه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌یدا.

له‌ نوێترین گۆڕانكاریدا سه‌باره‌ت به‌ پرۆژه‌ى ده‌ستورى نوێ كه‌ ئێستا له‌ناو پارتى دادوگه‌شه‌پێدانى ده‌سه‌ڵاتدار(ئاكپارتى) كارى له‌سه‌ر ده‌كرێت، بۆ ئه‌وه‌ش بزوتنه‌وه‌ى نه‌ته‌وه‌په‌رستى توركیا (مه‌هه‌په‌) پشتیوانى ده‌كات، ڕاوێژكاره‌ باڵاكه‌ى سه‌رۆكایه‌تى توركیا باس له‌وه‌ده‌كات هه‌موارى سیستمى سه‌رۆكایه‌تى ده‌كه‌ن،كه‌ له‌ نۆى ته‌موزى 2018 ه‌وه‌ ده‌ستیپێكردووه‌.

به‌وته‌ى ئه‌و به‌رپرسه‌ى توركیا، "سیستمى سه‌رۆكایه‌تى هه‌ندێك لایه‌نى پێویستى به‌ گه‌شه‌پێدان و باشتركردنه‌، ڕه‌نگه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موارى ده‌ستورى نوێدا هه‌نگاوى نوێش بگیرێته‌به‌ر".

سه‌باره‌ت به‌ هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى كه‌ تێیدا پشت به‌ بنه‌مایه‌ك ده‌به‌ستێت، ئه‌ویش ده‌بێت كاندیدى براوه‌ 50+1 بهێنێت له‌ ده‌نگى ده‌نگده‌ران، ئه‌گه‌ر له‌ خولى یه‌كه‌م بێت یان خولى دووباره‌. ئۆچووم به‌دوورى ده‌زانێت ئه‌و بنه‌مایه‌ بگۆڕدرێت هه‌رچه‌نده‌ پێشتر ئه‌ردۆغان خواستى گۆڕینى هه‌بووه‌.

ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رۆك كۆمارى توركیا، پێشتر و له‌ هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى توركیا له‌ 2023،ڕه‌خنه‌ى له‌و بنه‌مایه‌ گرت كه‌ بۆ هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆك دانراوه‌ و ڕایگه‌یاند " بنه‌ماى 50+1 سه‌ر له‌ حزبه‌كان تێكده‌دات و پێویستى به‌ گۆڕانكارییه‌".

به‌وته‌ى ئه‌و به‌رپرسه‌ى سه‌رۆكایه‌تى توركیا، كاتێك له‌ هه‌ڵبژاردنى 2023 ئۆپۆزسیۆن وه‌ك هه‌ڵبژاردنى گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ سیستمى په‌رله‌مانى ناویبرد و شه‌ش هاوپه‌یمانییان پێكهێنا، هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تیشیان دۆڕاند، به‌و مانایه‌ دێت كه‌ ده‌نگده‌ران گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ ڕابردوو ڕه‌تكرده‌وه‌، ئه‌مه‌ش وانه‌یه‌ك بوو بۆ ئه‌وانه‌ى پێیان وابوو سیستمى سه‌رۆكایه‌تى كێشه‌ى تێدایه‌.

  • کۆتاییهاتنی قۆناغی دانوستان و دەستپێکی هێرشە چڕەکان؛ هۆکارەکانی بێدەنگیی ئیسرائیل و کێشانی نەخشەی نوێی شەڕ لەلایەن ئەمریکاوە

  • نەخشەڕێگای قەندیل و کورد بۆ پرۆسەی ئاشتی؛ یاسای چوارچێوە بەبێ ئیمراڵی بە مردوویی لەدایک دەبێت

  • به‌رگریی شارستانی هۆشداریده‌دات؛ ئه‌وانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ئاوه‌وه‌ 25%یان ده‌خنكێن

  • سێگۆشەی مەرگ و واقیعی پەرتەوازیی کورد

  • پڕۆژەی ڕووناکی؛ یان تەڵەیەکی تاریکی باج و قۆرغکاری؟

  • لە نێوان چەکوشی بەغداد و نەمانی چەتری ئەمریکا؛ داهاتووی قەوارەی هەرێم چی بەسەر دێت؟

  • لێواری تەقینەوە؛ توندبوونی هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران و هەوڵی نەتانیاهۆ بۆ ڕاکێشانی سەرنجی ترەمپ

  • پشت پەردەی کودەتاکەی ٢٠١٦ ی تورکیا؛ کودەتا یان سیناریۆیەک بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی ئەردۆغان؟

  • گەردەلوولی سەربازی لە نێوان ئەمریکا و ئێران؛ ترەمپ فشاری کشانەوە دەخاتە سەر ئیسرائیل

سەرەکی