سێگۆشەی مەرگ و واقیعی پەرتەوازیی کورد

جوگرافیایەک بێ بەزەییانە دەپێکرێت؛ جیاوازی لە نێوان هیچ کوردێکدا ناکرێت

کاتێک سەیری ڕووداوەکانی ناو چیرۆکەکە دەکەین، دەبینین هێرش و دەستدرێژییەکانی تورکیا و ئێران، هیچ سنوورێک بۆ جیاوازیی ڕەگەزی، حزبی، یان ناوچەیی ناهێڵنەوە. بۆ ئەوان، «کوردبوون» و «خاکی کوردستان» ئامانجە، نەک ناسنامە لاوەکییەکان.

چیرۆکێک لە گەشتێکی تیمی ڕێکخراوی CPT ئەمریکییەوە بۆ ناوچە سنوورییەکانی لۆلان و خنێرە لە دەڤەری برادۆست دەست پێدەکات. تیمی ڕێکخراوەکە لە نزیکەوە شایەدی ژیانی سەختی ڕەوەند و کۆچەرییەکانی سەر سنوور دەبن؛ ژیانێک کە لە نێوان سووڕانەوەی بەردەوامی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا و بارینی موشەکە بالیستییەکانی ئێراندا گەمارۆدراوە. چیرۆکەکە وێرانکارییەکانی سوپای تورکیا، بڕینەوەی دارەکان، تەقاندنەوەی چیاکان، دانانی بازگە و ئەشکەنجەدانی گەنجانی سڤیلی شیلادزێ لەلایەک، و هێرشە موشەکییە خوێناوییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ سەر کەمپی لایەنە کوردییەکانی ڕۆژهەڵات لە لایەکی ترەوە بەبەڵگە دەکات. لە نێوان ئەم دوو بەرداشەدا، پیرە پیاوێکی کۆچەری واقیعی ناوچەکە لە یەک ڕستەدا کورت دەکاتەوە: «لێرە پێنج حکومەتمان هەیە و هیچ حکومەتێکیشمان نییە... هەمووی هەر بۆ شەڕ لێرەن».

ڕەهەندە سیاسی و نیشتمانییەکانی ڕووداوەکە

ئەم چیرۆکە تەنها گێڕانەوەی گەشتێکی مەیدانی نییە، بەڵکو بەڵگەنامەیەکی حاشانەگرە لەسەر ئەو داگیرکارییە قووڵەی کە ڕووبەڕووی خاکی کوردستان بووەتەوە. لەم چوارچێوەیەدا، دەکرێت واقیعی هێرشەکان و دۆخی ناوخۆیی کورد بەم شێوەیەی خوارەوە شیکار بکەین:

١. دوژمنان جیاوازی لە نێوان هیچ کوردێکدا ناکەن

ستراتیژی سەربازیی و سیاسی هەردوو وڵاتی دراوسێ (تورکیا و ئێران) لەسەر یەک بنەمای سەرەکی دامەزراوە: پێشێلکردنی قەوارەی سیاسی و مرۆیی کورد بەبێ گوێدانە ناسنامە لاوەکییەکان.

سوپای تورکیا: کاتێک گەنجانی شیلادزێ کە بۆ بژێوی ژیان چوونەتە چیا دەستگیر دەکات و ئەشکەنجەیان دەدات، یان کاتێک دارستانەکان دەسووتێنێت و شاخەکان دەتەقێنێتەوە، پرسیار لە ناسنامەی حزبی یان ئایدۆلۆژیای ئەوان ناکات. بۆ تورکیا، هەر جووڵەیەک لەسەر ئەو خاکە وەک ئامانجێکی سەربازی دەبینرێت.

کۆماری ئیسلامی ئێران: کاتێک بە موشەکی بالیستی هێرش دەکاتە سەر زرگوێزەڵە و هاوکات ئاسمانی هەولێر دەبەزێنێت، هیچ جیاوازییەک لە نێوان کوردی باشوور و کوردی ڕۆژهەڵاتدا ناکات. خاکی هەرێمی کوردستان بۆ ئەوان بووەتە گۆڕەپانی تاقیکردنەوەی چەکە کوشندەکانیان.

ئەم واقیعە دەیسەلمێنێت کە پرسی کورد لای نەیارەکانی، پرسێکی گشتییە و ئامانج لێی لاوازکردن و لەناوبردنی هەموو جۆرە بزووتنەوە یان قەوارەیەکی کوردییە لە هەر پارچەیەک بێت.

٢. کورد یەک نییە: دەردی کوشندەی ناوخۆیی

لە کاتێکدا مەترسییەکانی سەر کوردستان هەمەلایەنە و گشتگیرن، وەڵامی لایەنی کوردی بۆ ئەم مەترسییانە لەوپەڕی پەرتەوازیی و بێباکیدایە. گەورەترین کێشەی کورد لە ئێستادا نەبوونی ستراتیژێکی نیشتمانیی یەکگرتووە:

نەبوونی یەک گوتاری سیاسی: ناکۆکی و ململانێی ناوخۆیی نێوان حزبە باڵادەستەکانی باشوور، وایکردووە کە نەتوانن بەرەیەکی یەکگرتوو لە بەرامبەر بەغدا و وڵاتانی دراوسێ پێکبهێنن.

هاوکاری یان بێدەنگی بەرامبەر داگیرکاری: نەبوونی یەکێتیی سەربازی (هێزێکی نیشتمانیی ڕاستەقینە) وایکردووە سوپای تورکیا بە قووڵایی دەیان کیلۆمەتر بێتە ناو خاکەکەوە و زیاتر لە ١٣٩ بنکەی سەربازی دابمەزرێنێت، بێ ئەوەی هێزێکی فەرمی هەبێت بەرپەرچی بداتەوە یان لانی کەم سنوورێک بۆ ئەو پێشێلکارییانە دابنێت.

قوربانیبوونی هاووڵاتی سڤیل: بەهۆی ئەم پەرتەوازییەوە، هاووڵاتیانی سڤیل، پێشمەرگە، و کۆچەرییەکان بوونەتە قوربانی یەکەمی ئەم ناکۆکییانە. ئەوان لەسەر خاکی خۆیان هەست بە بێپناهی دەکەن، چونکە هیچ چەترێکی یاسایی یان سەربازیی نیشتمانی نییە کە بەرگرییان لێ بکات.

دەرئەنجام

چیرۆکی سێگۆشەی مەرگی لۆلان، ئاوێنەی باڵانوێنی دۆخی ئێستای کوردستانە. پەیامی سەرەکی ئەم ڕاپۆرتە ئەوەیە: تا کاتێک لایەنە کوردییەکان بەرژەوەندییە حزبی و ناوچەییەکانی خۆیان نەخەنە خزمەت یەکێتیی نیشتمانی و دروستکردنی هێزێکی یەکگرتووی بەرگری، ئەوا خاکی کوردستان و مرۆڤی کورد هەمیشە وەک ئامانجێکی ئاسان بۆ موشەک و تۆپخانەکانی داگیرکەران دەمێننەوە. یەکڕیزی لای کورد تەنها بژاردەیەکی سیاسی نییە، بەڵکو پرسی مان و نەمانە.